You are here

S.T.T.D Tưởng Năng Tiến – Dân Làng Tà Ru Giữa Lòng Cách Mạng

Ảnh của tuongnangtien

Trong nước CS mà đón tù chính trị về vui vẻ như thế này thì thời gian tồn tại của chế độ có thể kéo dài bao lâu?

Pham Nguyen Truong

Thỉnh thoảng, khi trong túi có chút đỉnh tiền rủng rỉnh, tôi hay mời một số đồng bào từ Tây Nguyên (đang tị nạn ở Thái Lan) dùng một bữa cơm thân mật. Bangkok chật và đông (rất đông và rất chật đối với những kẻ chỉ đủ tiền thuê nhà trong những khu ổ chuột) nên – đôi lúc – có dịp ngồi ngắm trời rộng/sông dài, từ một quán ăn, trên dòng sông Chao Phraya, là điều mà tất cả chúng tôi đều lấy làm thích thú.

Khách thường đông vì tháng nào cũng có người mới đến (hoạ hoằn cũng có kẻ được đi định cư ở một nước thứ ba) nên chúng tôi hay mở đầu cuộc họp mặt bằng cách lần lượt tự giới thiệu tên tuổi/quê quán của từng người. Đến phiên mình, tôi thường đùa : “Tôi tên Tiến, dân làng Tà Ru.”

Phần lớn mọi người đều đã quen với cái tính hay giễu (dở) của tôi nên thường không ai lấy đó làm điều. Riêng lần rồi, khi tiệc đã tàn, tôi đã trở ra đến bến đò nhưng vẫn có người nối bước theo sau: một mục sư – còn trẻ – vừa từ Việt Nam trốn sang, chỉ độ mươi ngày.

  • Bác ơi khoan đi, cho cháu hỏi thăm chút chuyện.
  • ?
  • Cháu dân Jarai nhưng biết rất rõ cả vùng vùng Tây Nguyên vì có dịp đi giảng đạo ở nhiều nơi nhưng chưa nghe ai nói đến tên làng Tà Ru cả.
  • Tôi nói giỡn chơi vậy thôi. Trước khi rời Việt Nam, tôi có bị đi cải tạo một thời gian nên tự nhận mình là dân tà ru (tù ra) cho nó vui mà.

Tiếng Việt, đôi khi, vui thật nên trả lời xong thì nghe ngay một tràng cười sằng sặc!

Tôi cũng thuộc loại sinh sau đẻ muộn nên không rõ lắm về cuộc sống của những người Tà Ru, chỉ được biết (qua loa) năm ba trường hợp theo thứ tự thời gian.

Ngày 21 tháng 1 năm 1960, ông Nguyễn Hữu Đang bị Toà Án Nhân Dân Hà Nội kết án (sau một phiên xử kín) 15 năm tù và 15 năm quản chế, với tội danh “phá hoại chính trị” và “làm gián điệp.” Mãn hạn, ông lủi thủi quay về làng quê (ở Thái Bình) sống nhờ vào … côn trùng và ếch nhái! Cảnh đời “tà ru” của ông đã khiến cho nhà thơ Phùng Cung phải sinh lòng ái ngại: Gót nhọc men về thung cũ/Qùi dưới chân quê/Trăm sự cúi đầu/Xin quê rộng lượng/Chút thổ phần bò xéo cuối thôn…

Bùi Ngọc Tấn cũng ra tù khoảng cùng thời với Nguyễn Hữu Đang. Ông trở về nhà cũ với vợ con ở Hải Phòng. Nơi Phố Cảng côn trùng và ếch nhái không nhiều. Tình nghĩa bà con, hàng xóm, láng giềng – xem ra – cũng hơi bị thiếu:

Một buổi chiều, con Thương đi học về bảo hắn:
     - Bố. Có ai hỏi bố ở dưới nhà ấy?
     - Ai con?
     - Con không biết, trông lạ...
Hắn xuống thang. Hai người quần nâu, áo nâu đứng dựa lưng vào tưởng chỗ bể nước. Quen quen. Đúng rồi. Min: toán chăn nuôi, người đã giũa răng cho hắn. Còn một anh nữa mặt loang, tay loang. Thấy hắn, cả hai cười rất tươi. Người mặt loang bảo:
- Anh không nhận ra em à?
Trời ơi. Thì ra là Dự. Dự có con chuột được đem xử án. Dự hay bắt tóp. Dự cũng đã được ra rồi. Dự bảo:
- Em bị cháy, bỏng.
Hắn mời hai người lên nhà, nhưng Dự lắc đầu:
- Thôi, chúng em đứng ở đây thôi. Hắn liếc nhanh vào cửa sổ của gia đình gần bể nước.. Bọn hắn thì chẳng lẫn vào đâu được. Bây giờ bè bạn hắn rặt một loại như vậy.
(Bùi Ngọc Tấn. Chuyện Kể Năm 2000, tập II. CLB Tuổi Xanh, Westminster, CA: 2000).

Đến khi Phạm Thanh Nghiên ra tù (vào năm 2012) thì đã qua cái thời của “những cặp mắt tò mò, khinh bỉ.” Vào đúng thời điểm này, dù Hải Phòng đang mưa bão rập rùi nhưng bạn bè vẫn cứ đến thăm nườm nượp. Họ lại đi từng đoàn nữa mới kinh: hết phái đoàn Nguyễn Tường Thụy, đến phái đoàn Bùi Thanh Hiếu. Toàn là những khuôn mặt phản động và thành phần bất hảo nhưng trông cứ nhơn nhơn: vui mừng, hớn hở, và rạng rỡ cứ như thể đi đón thân nhân về tự nước ngoài!

Đã thế gia chủ lại còn đãi đằng cơm nước, chuyện trò rôm rả, bia bọt tràn lan. Nhìn mà muốn ứa gan nhưng Giám Đốc Công An Hải Phòng, Đại Tá Đỗ Hữu Ca vẫn phải ngậm bồ hòn làm ngọt – dù cũng chính nhân vật này, mới mấy tháng trước đó, đã chỉ huy một trận đánh đẹp (có thể viết thành sách) để cưỡng chế tài sản của người dân.